مس و پرداز

مس و پرداز

مس و پرداز

تاریخچه مس و پرداز

مس و پرداز یک هنر بی مانند ایرانی است که به عنوان یک صنایع دستی محبوب شناخته می شود. محصولات مشتق شده از مس و پرداز در شهرها و مناطق مختلف جهان محبوبیت زیادی دارند. افراد می توانید این صنایع دستی را به عنوان هدیه یا برای استفاده شخصی خود با اهداف عملی و زینتی خریداری کنند. اما آنچه بیش از پیش از این هنر متعالی مورد پرسش است، تاریخچه مس و پرداز و نحوه ساخت آن است. ما در مقاله دیگری از صنایع دستی آقاجانی، ما به طور مفصل در مورد هنر نقاشی روی مس صحبت خواهیم کرد.

مس و پرداز چیست؟

یکی از صنایع دستی زیبا که امروزه مورد توجه بسیاری از مردم قرار دارد، مس و پرداز نامیده می شود. این هنر دست ساز که الهام گرفته از هنر میناکاری است، به معنای نقاشی روی مس است. سایه های مختلفی از آبی لاجوردی و فیروزه ای بر روی بدنه مس استفاده می شوتد تا یک اثر هنری زیبا را خلق کنند. مس که برای ساخت این هنر دست ساز استفاده می شود باید قوی و ضخیم باشد تا از آسیب دیدن جلوگیری شود. یک لایه پلی استر برای جلوگیری از اکسیداسیون مس که به استحکام آن نیز کمک می کند، محصول نهایی را پوشانده است. مس و پرداز را می توان یکی از سوغات فوق العاده اصفهان در نظر گرفت، با اینکه امروزه در تهران و بسیاری از شهرهای دیگر نیز به وفور دیده می شود.

تاریخچه مس و پرداز

مس و پرداز هنری جدید به حساب می آید که فاصله تاریخی بسیاری زیادی نسبت به هنر میناکاری دارد. این شکل از صنایع دستی را می توان الهام گرفته از میناکاری دانست، اما از نظر ظاهر و نحوه ساخت تفاوت هایی به این دو هنر متعالی وجود دارد. اما برای اینکه بتوانیم به یک برداشت از تاریخچه مس و پرداز برسیم، مجبور هستیم به تاریخ میناکاری و فلسفه آن بپردازیم.

مینا شکل زنانه مینو در فارسی است که «بهشت» معنا دارد​​. مینا به رنگ لاجوردی بهشت ​​اشاره دارد. صنعتگران ایرانی دوره ساسوجین (زمانی که مغول ها در ایران بودند) این هنر را اختراع کردند و مغولان آنرا به هند و سایر کشورها گسترش دادند. توریست فرانسوی، ژان چاردین ​​که در دوره صفویه در ایران گشت و گذار می کرد، به یک اثر مینایی اصفهان اشاره کرد که شامل الگویی از پرندگان و حیوانات با پس زمینه گُل به رنگ های آبی روشن، سبز، زرد و قرمز بود.

برخی از کارشناسان تاریخچه میناکاری در ایران را به دوره های ساسانیان پیوند می دهند. اما استفاده از این هنر در دوره اسلامی قبل از سلطنت هفتمین حاکم لشکر ایلخانید امپراطوری مغول در ایران، غازان خان (694 تا 703 هجری) که ایران مغول را به اسلام معرفی کرده، به طور کامل مشخص نیست.

غازان خان در دوره کوتاهی علم شیمی را به دست آورد و ترجیح داد از دانش و تلاش های خود برای هنر میناکاری استفاده کند. آثار میناکاری که در موزه های ایران و خارج از کشور باقی مانده است، نشان می دهند که هنرمندان ایرانی به این هنر علاقه مند بوده اند و از زمان سلسله های ساسانیان به بعد از آن در آثار فلزی خود استفاده کرده اند. اما در امتداد ای موضوع، هنر مس و پرداز دقیقاً از چه زمانی آغاز شد؟

برخی اسناد نشان می دهند که در طول تمدن اسلامی و در دوره سلجوقیان، صفویان و زند ظروف مسی با رنگ های زیبایی نقاشی می شده اند. بیشتر ظروف طلایی و مسی نقاشی شده مربوط به سلسله قاجار بین سالهای 1810 تا 1890 میلادی است. النگوها، جعبه ها، گلدان ها و ظروف مسی با نقاشی های زیبا به رنگ های آبی و سبز از آن زمان، و سپس پنجاه سال رکود ناشی از جنگ جهانی اول و انقلاب اجتماعی باعث شده تا وقفه ای در هنر مس و پرداز رخ دهد. با این حال، دوباره هنر نقاشی روی مس، از طریق کمیت و کیفیت با تلاش های استاد «شکوراله سانی زاده»، نقاش برجسته اصفهان در سال 1935 به مدت چهل سال انجام شد و پرورش یافت.

در دوران قاجار، طلا به طور سنتی برای نقاشی مورد استفاده قرار گرفته است، زیرا رنگ را بهتر نگه می داشت و به مانند مس تغییر رنگ نمی داد. در حالی که مس برای محصولات صنایع دستی استفاده می شود، تنها پس از قانون کنترل طلا معرفی شد، که نقاشان را مجبور کرد به دنبال ماده ای غیر از طلا باشند. به همین ترتیب، نقاشی روی مس یا همان مس و پرداز متولد شد.

ویژگی‌های مس و پرداز

برای الهام از طبیعت از رنگ ها و طرح های زیبا بر روی ظروف مسی استفاده می شود. این هنر نفیس ایرانی که تلفیقی از سبک های قدیمی و جدید است، ویژگی های متمایزی نسبت به هنر میناکاری دارد. به طور عمده در مس و پرداز از فلز مس برای تولید محصولات مختلف استفاده می شود، و رنگ های آبی لاجوردی و طرح های گل و برگ مشاهده می شود. اما در هنر میناکاری، رنگ آبی اغلب روشن تر و از اشکال اسلیمی و ختایی در آن استفاده می شود. در هنر مس و پرداز به برای جلوگیری از اکسید شدن، یک لایه روکش یا لعاب، سطج نهایی محصول را پوشانده است.

از منظر دیگر، پرداز یک سبک نقاشی است که اغلب فاقد خطوط بوده و طرح ها درشت تر است. استادان به شکل های مختلفی از جمله پرندگان، چهره مردم و گل ها را روی مس ترسیم می کنند و پس از آن برای تکمیل نقاشی برخی از طرح های دیگر را به محصول نهایی اضافه می کنند. از آنجا که رنگ های به کار رفته در ساخت این هنر متعالی، سایه های مختلف آبی است، اما ترکیب آبی و بدنه مسی به هارمونی رنگی این محصولات کمک بسیاری کرده است. به همین دلیل است که آنچه از مشاهده یک محصول مس و پرداز تداعی می شود، آرامش و احساس مثبتی است که در انسان ایجاد می شود.

از آنجایی که ظروف مسی و پرداز از رنگه ای متنوعی برخوردار هستند، می توان از آنها در تزئین مکانی برای انتقال حس زیبایی استفاده کرد تا از هنر و فرهنگ سنتی ایرانی قدردانی کرد. بنابراین، یکی از مشخصه های اصلی محصولات مس و پرداز، استفاده از آن برای غنا بخشیدن به دکوراسیون خانه است.

مراحل ساخت مس و پرداز

نقاشی روی مس نام دیگری برای این هنر چشم نواز است. از آنجایی که ماده اصلی مورد استفاده در ساخت این اثر هنری مس است و و بر روی آن از نقاشی های مختلف پرداز استفاده می شود، اما فرآیند کار بسیار هنرمندانه است. برای ساخت ظروف مس و پرداز باید مراحل خاصی را به طور دقیق اجرا کرد به شرح زیر هستند:

  • طرج دادن به مس خام: ظروف مسی توسط هنرمندان در فرم ها و احجام خاص و به وسیله دستگاه طرح داده می شوند تا برای نقاشی کردن آماده شوند.
  • نقاشی بر روی ظروف مسی: طرح های مختلفی از سبک پرداز با توجه و دقت زیادی روی ظرف مسی نقاشی می شود تا طرح نهایی به شکلی زیبا و مفهومی ایجاد شود. رنگ های استفاده شده برای نقاشی شبیه به رنگ هایی است که برای میناکاری مورد استفاده قرار می گیرد.
  • جلا دادن سطح کار: ظروف مس و پرداز توسط یک دستگاه مخصوص صیقل داده می شوند تا درخشان تر به نظر برسند. تمام مواد اضافی مانند روغن برداشته شده و سطح ظروف براق می شوند. این مرحله برای افزایش کیفیت محصول واقعاً ضروری است.
  • پوشش پلی استر: از پلی استر برای پوشاندن ظرف رنگ شده و صیقل داده شده برای افزایش پایداری رنگ مس استفاده می شود. ظروف مس و پرداز در صورت عبور از این مرحله، دوام و طول عمر بیشتری خواهند داشت.

کلام آخر

مس و پرداز که هنری تلفیقی به حساب می آید و از میناکاری سرچشمه گرفته است، امروزه در نزد مردم بسیار محبوبیت است. اگرچه یک هنر سنتی محسوب نمی شود، اما می تواند احساس نوستالژیک نسبت به تاریخ صنایع دستی این مرز و بوم را در انسان تداعی کند. این هنر جدید که اکنون به شکلی جدی دنبال می شود، مورد پذیرش جامعه هنری قرار دارد. محصولات مشتق شده از هنر نقاشی روی مس را می توان در محیط های مختلفی مشاهده کرد و در پایان پی به این موضوع بُرد که چطور می توان گذشته را به آینده متصل کرد تا تا به زندگی غنای بیشتری بخشید.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *